Pagorki

Obserwacja piaszczystych pagórków nad brzegami Prosny lub Swędrni pozwala na stwierdzenie, iż występują na ich powierzchni liczne fragmenty naczyń, bryły polepy, często przepalone kości. Większość tych zabytków odnosi się do czasów pierwszych wieków naszej ery. Są one ważnymi wskazówkami, gdzie podejmować należy badania wykopaliskowe, a wiadomości o miejscach występowania takich przedmiotów są niezwykle cenne dla archeologów. Siady dawnych osad odkryte w trakcie prac wykopaliskowych przedstawiają się nader ubogo. Prostokątne zarysy przeważnie niewielkich domostw i budynków gospodarczych, o metrażu od 12—60 m2, znajdują się płytko pod powierzchnią ziemi ornej i tym tłumaczy się poważny stopień ich zniszczenia. W ich obrębie odkrywa się w większości wypadków szczątki glinianych pieców piekarskich oraz różnego typu paleniska, przeważnie zbudowane z polnych kamieni. Przedmioty codziennego użytku od fragmentów naczyń począwszy, a na ozdobach stroju skończywszy obrazują nam poziom życia mieszkańców okolic Kalisza w tym samym czasie, kiedy odległe państwo rzymskie wznosiło wspaniałe kamienne pałace, świątynie i drogi. I chociaż zabytki z pierwszych stuleci n. e., odkrywane na ziemiach polskich, nie mogą się równać ze współczesnymi sobie z terenów państwa cezarów, to niejednokrotnie przyciągają one uwagę dzięki bogatym ornamentom lub mistrzostwu ich wykonania. Kości krów, świń, owiec, kóz, koni i psów wskazują, jaki inwentarz żywy posiadało przeciętne gospodarstwo ówczesne. Nieliczne w porównaniu z wyżej wymienionymi kości jeleni, sarn, bobrów, dzików, niedźwiedzi, łosi, kaczek oraz gęsi dowodzą, iż łowiectwo nie odgrywało większej roli w dziedzinie zdobywania pożywienia. Ważną pozycję zajmowało hutnictwo i kowalstwo, którego zapleczem surowcowym były bogate złoża rud darniowych występujące w dolinach rzek: Prosny i jej dopływów. Kowale starożytni wyrabiali różne narzędzia pracy, broń, a nawet ozdoby stroju. Był to zawód, który już w tych tak odległych czasach uzyskał wysoki stopień specjalizacji. Przypuszcza się powszechnie, że wiele doświadczeń produkcyjnych przekazywano potajemnie, gdy syn przejmował warsztat pracy ojca. Wykonywanie społecznie najważniejszej pracy zapewniało kowalom wysoką pozycję nie tylko w obrębie własnego osiedla, lecz zapewne na obszarze należącym do całego plemienia.

Kraków Oslo