Russow

Wieś Russów na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się niczym szczególnym. Znajduje się tam dom, w którym młodość spędziła znakomita pisarka Maria Dąbrowska, są tam również budowie będące cennymi zabytkami etnograficznymi. Obejrzyjmy je dokładnie. Oto chałupa podcieniowa wybranieckiej zagrody należąca do rodziny Witczaków. Jest to budowla zrębowa, o rozmiarach 11,8 X 8,7 m, nakryta dachem czterospadowym. Pierwotny układ wnętrza czytelny jeszcze jest na zewnątrz dzięki temu, że ściany działowe powiązane były z konstrukcją zrębową. Z alkierza prowadziły niegdyś osobne drzwi na zewnątrz. Sień była ciemna bez okna. Na wprost wchodziło się z sieni do izby, a na prawo do komina, usytuowanego w stylu wymienionych czterech pomieszczeń. Z komina wiodło przejście na przestrzał do leżącej za nim „kuchenki" oddzielonej od komory ścianką. Główne pomieszczenie, czyli izba, miało kuchnię z kapturem glinianym, piec z cegieł do ogrzewania i „zapiecek" nad piecem do chleba, opalany od strony komina. Oświetlały ją okna bliźniacze w szczycie południowym pojedyncze okno w ścianie wschodniej. Izba miała kształt zbliżony do kwadratu 6 X 5,3 m. Była więc znacznych rozmiarów, dlatego też jej pięć belek stropowych podtrzymywał podciąg. Zachował się jego występujący koniec na zewnątrz w zrębie szczytowym. Na terenie Russowa zobaczyć można ciekawy budynek gospodarczy, o nie używanej obecnie nazwie „sołek". Nazwa ta przetrwała na ziemi kaliskiej we wsi Russów "jako określenie spichrza z podcieniem bezsłupowym, który stoi również w zagrodzie Witczaków. Rzecz znamienna — nazwy tej używa w Russowie przede wszystkim rodzina Witczaków i ich krewni, a w Tykadłowie również siedzący tam dalsi krewni i powinowaci Witczaków. Jest to zapewne skutek wyraźnego przywiązania do tradycji, cechującego tę rodzinę siedzącą od kilku pokoleń na wybraniectwie. Sołek w Russowie zasługuje na uwagę ze względu na wyjątkowe dla Wielkopolski znaczenie tego reliktu budownictwa, pochodzącego zapewne z drugiej połowy XVIII w., kiedy pobudowano od nowa całe russowskie gospodarstwo. Przycięte z potężnych bali sosnowych ociosanych na kant spoczywają na głazach polnych. Między podłogą sołka a ziemią jest więc około % m wolnej przestrzeni. Płazy ścian, wykonane z balików około 15 cm grubych, są węgłowane częściowo na obłap, częściowo na nakładkę.

Warszawa Rzym