Uksztaltowanie terenu

Ukształtowanie terenu nazywamy jego rzeźbą. Zaliczamy tu: górę, grzbiet, taras, dolinę, kotlinę, siodło itd. Zacznijmy od góry. W zależności od jej wielkości i kształtu zwiemy ją wzniesieniem, płaskowyżem, pagórkiem i wreszcie górą. Część najwyższa góry zwie się szczytem, części opadające zboczami, a przejście do równiny stopami góry, natomiast płaszczyzna ją otaczająca zwie się podnóżem. Szczyt i zbocza to zasadnicze części góry. W zależności od kształtu szczyt może być płaski, stożkowy, kopulasty i spiczasty. Każda dobra mapa turystyczna musi w specjalny sposób oddawać ukształtowanie danego terenu. Przecież turysta musi wiedzieć, jaki teren ma do pokonania i stosownie do tego ustalić czas trwania marszu. Dlatego tez na mapie ukształtowanie terenu przedstawione bywa zazwyczaj za pomocą: warstwie, kresek, cieniowania, skali barw. Jednak na najczęściej spotykanych mapach topograficznych stosowany jest sposób warstwicowy. Sposób ten pozwala dokładnie określić rozmiar danej formy terenu, wysokość poszczególnych punktów, kąty spadu w każdym miejscu oraz przedstawić profil danego terenu. Warstwicami nazywamy linie krzywe, zamknięte, łączące punkty położone na tej samej wysokości w stosunku do powierzchni poziomu morza przyjętego za podstawę pomiarów. Dla Polski za taką podstawę przyjęto uważać poziom Morza Północnego. Jest to oczywiście wysokość bezwzględna. Warstwice dzielimy na zasadnicze i pomocnicze. Pierwsze rysowane są linią grubą ciągłą, drugie linią cienką. Pomocniczymi są te warstwice, które odległość zasadniczą dzielą ze względu na ukształtowanie terenu na połowę, a więc przebiegają między jedną a drugą warstwicą zasadniczą. Przy wysokości np. 10 metrów warstwica pomocnicza dzieli tę wartość na połowę. Istnieją jeszcze warstwice uzupełniające przedstawione za pomocą linii przerywanych, a zatem dzielą one odległość między warstwicami zasadniczymi i pomocniczymi jeszcze na połowę. Każda warstwica, w zależności, jaką wskazuje wysokość, może i zazwyczaj otrzymuje nazwę. A zatem 200-metrowa, 100-metrowa, 20-metrowa... Pozostaje do rozstrzygnięcia tylko kierunek spadu terenu. Chodzi oczywiście o kierunek spadu terenu przedstawionego na mapie. Wiemy doskonale, że bardziej stromy szczyt oznaczony jest na mapie za pomocą warstwie bardziej zbliżonych do siebie. Ale przecież warstwice oznaczają zarówno zagłębienia terenu, jak i jego uwypuklenia i niczym się od siebie nie różnią.